قشقایی ,ادبیات ,ترکی ,دوشدوم ,اولماز ,مکتوب ,قشقایی شعری ,زبان ترکی

ترک های جنوب ایران از یک سری ایلات سابقا کوچرو،چندین بلوک ، قصبه و شهرستان که در استان فارس،بوشهر،شمال و غرب هرمزگان،شمال و غرب کرمان،جنوب یزد،جنوب،مرکز و غرب اصفهان به استثنای فریدن ،چهارمحال و بختیاری،کهگیلویه و بویر احمد و خوزستان  تشکیل شده اند.

این پهنه وسیع که دارای جمعیتی بزرگ از ترکان است ضمن برخورداری از لهجه های متفاوت ترکی به زبان ترکی ای تقریبا متشابه سخن می رانند که بسیار شبیه به زبان ترکی آذربایجان و شرق آناتولی است.

اصلی ترین جریان ادبی این خطه متعلق به ایل سترگ قشقایی است و از این روست که شاهدیم بزرگ ترین شاعران این خطه برخاسته از دامان این ایل  ادب پرور اند.

شفاهی بودن ادبیات و نیز غارت کتابخانه ایلخان قشقایی توسط انگلیسی ها سبب شده که قسمتی از این ادبیات ازبین برود.(معلوم نیست چه بلایی بر سر کتابخانه آمده ولی احتمالا کتاب های آن سالم و در بریتانیا نگهداری می شود.)

عاشوق ها در سینه خویش ضمن دانستن موسیقی گنجینه ای از ادبیات ترکی را نیز دارند،منظومه هایی مانند کوراوغلو،عاشق غریب و صنم،اصلی و کرم،طاهر میرزا و زهره،محمود و نگار و.... همچنین باید به این ها منظومه هایی از قبیل شاه اسماعیل و گلزار،ماه مغرب مهر خاور،داستان های ساربانی ،عباس توخارقانلی واشعار شاه ختائی را نیز افزود که توسط ساربان ها ،عاشوق ها ،مکتبداران ،چوپانان و بقیه آحاد ایل روایت می شده اند افزود.

ایل همچنین دارای شاعرانی شیرین گفتار از قبیل میرزا ماذون، یوسفعلی بیگ،خسرو بیگ قره قانلی،بیات اوغلو،محمد ابراهیم سلمانی ،غول اروج و....نیز می باشد(برای اطلاعات بیشتر به کتاب قشقایی شعری تالیف مرحوم شهباز شهبازی مراجعه شود)

از کتب انتشار یافته در زمینه ادبیات ایل (به جز آثار شعرای جدید)می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1)سیری در بوستان قشقایی 1و2 به کوشش مرحوم محمد نادری دره شوری

2)قشقایی شعری مرحوم شهبازشهبازی

3)اصلی و کرم پروین بهمنی

4)بخشی از حماسه کوراوغلو دکتر فرهاد گرگین پور/ایلیاشار گودرزی فر

5)مهرخاور ماه مغرب صغری مرادی کشکولی

6)آساناکلار اسدالله مردانی

و...

متاسفانه نگرانی اصلی فراموش شدن آثار غیر مکتوب است به امید آنکه این آثار غیر مکتوب پیش از فراموش شدن مکتوب و چاپ شوند.

در ادامه یک قطعه از منظومه کوراوغلو را بریتان نقل می کنم:

خان عیوضیم سنین ایچی

نه داغدان داشلارا دوشدوم

وطن،ترک ائیلدیم سنه

نه غربت ایللره دوشدوم

*****

نامرد جامون ایچمگ اولماز

یراق سیز دویوشمگ اولماز

بویلارام های گچمگ اولماز

نه جوشغون چایلارا دوشدوم

منبع اصلی مطلب : گینش
برچسب ها : قشقایی ,ادبیات ,ترکی ,دوشدوم ,اولماز ,مکتوب ,قشقایی شعری ,زبان ترکی
اشتراک گذاری: این صفحه را به اشتراک بگذارید

پو اس ام اس : ادبیات ترک های قشقایی